TẠI SAO TẮM TRƯỚC PHẪU THUẬT 2 LẦN LẠI QUAN TRỌNG?

Thứ tư - 28/01/2026 07:55

TẠI SAO TẮM TRƯỚC PHẪU THUẬT 2 LẦN LẠI QUAN TRỌNG?

Nhiễm khuẩn vết mổ là hậu quả không mong muốn thường gặp nhất và là nguyên nhân quan trọng gây tử vong ở người bệnh được phẫu thuật trên toàn thế giới; bởi vậy, làm sao để phòng ngừa nhiễm khuẩn vết mổ luôn là mối quan tâm của phẫu thuật viên, người bệnh và người nhà người bệnh. Trong các biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn vết mổ thì tắm trước mổ là giải pháp an toàn và không thể thiếu. Vậy tắm trước mổ như nào để mang lại hiệu quả phòng ngừa tốt nhất?
Việc tắm sát khuẩn hai lần (quy trình tắm kép) được coi là chiến lược then chốt trong dự phòng nhiễm khuẩn vết mổ (SSI) vì những lý do sau đây:
1. Khắc phục sự bền vững của hệ vi khuẩn thường trú và màng sinh học (Biofilm):
Hệ vi khuẩn trên da không chỉ nằm trên bề mặt mà còn cư trú sâu trong các "hốc sinh thái" như nang lông và tuyến bã nhờn.
- Hệ vi khuẩn thường trú: Các vi khuẩn như S. epidermidis và S. aureus bám rất chắc và có khả năng tái lập quần thể nhanh chóng chỉ sau vài giờ vệ sinh. Một lần tắm duy nhất không thể loại bỏ triệt để các vi khuẩn nằm sâu trong "kho dự trữ" này.
- Phá vỡ màng sinh học (Biofilm): Vi khuẩn thường tồn tại dưới dạng biofilm – một "pháo đài" với lớp vỏ polymer ngoại bào (EPS) bảo vệ chúng khỏi các tác động hóa học,. Lần tắm thứ nhất đóng vai trò "làm mềm" chiến trường, loại bỏ bụi bẩn và phá vỡ cấu trúc lớp trên cùng của biofilm,. Lần tắm thứ hai tiếp tục tấn công vào các lớp vi khuẩn đã lộ ra sau khi màng bảo vệ bị tổn thương.
2. Tối ưu hóa nồng độ sát khuẩn tích lũy:
Các nguồn tài liệu nhấn mạnh nguyên tắc "tích lũy nồng độ" để đạt được hiệu quả diệt khuẩn tối ưu:
- Vượt ngưỡng nồng độ ức chế tối thiểu: Một lần tắm duy nhất thường không đủ để chất sát khuẩn (như Chlorhexidine Gluconate - CHG) đạt được nồng độ tối thiểu cần thiết trên toàn bộ bề mặt da nhằm đối phó với các vi khuẩn kháng thuốc.
- Hiệu ứng tồn lưu tăng dần: CHG có khả năng liên kết với lớp sừng của da (tính lưu giữ). Việc tắm lặp lại giúp gia tăng nồng độ CHG gắn kết, lấp đầy các "khoảng trống" mà lần tắm đầu tiên có thể bỏ sót.
3. Đảm bảo lớp bảo vệ tối đa ngay trước thời điểm rạch da
Thời điểm của hai lần tắm được thiết kế để tạo ra một hàng rào bảo vệ liên tục:
- Lần 1 (Đêm trước phẫu thuật): Giảm tải lượng vi khuẩn tổng thể và làm sạch cơ học các tạp chất, dầu nhờn trên da.
- Lần 2 (Sáng ngày phẫu thuật): Đóng vai trò "tấn công tổng lực" để tiêu diệt các vi khuẩn vừa di cư từ nang lông lên bề mặt da trong đêm. Quan trọng hơn, nó để lại một lớp phim sát khuẩn mới, đảm bảo da ở trạng thái "thù địch" nhất đối với vi sinh vật ngay trước khi phẫu thuật.
Tóm lại, việc tắm sát khuẩn hai lần là sự kết hợp giữa phá vỡ rào cản vật lý và xây dựng hàng rào hóa học, giúp tối ưu hóa việc phòng ngừa nhiễm khuẩn vết mổ. Tại bệnh viện Ung Bướu Bắc Ninh, 100% người bệnh được hướng dẫn tắm trước mổ để đảm bảo cuộc phẫu thuật được chuẩn bị an toàn. Tuy nhiên, việc tắm trước mổ 2 lần cũng có những rào cản như: Bệnh nhần già, yếu, đi lại khó khăn, thời tiết giá lãnh, sự thay đổi về lịch phẫu thuật làm ảnh hưởng khoảng thời gian “vàng” để phẫu thuật sau khi tắm… Ngoài ra, xà phòng khử khuẩn cũng khó tiếp cận hơn xà phòng thường nên đa phần người bệnh sử dụng xà phòng thường để tắm trước phẫu thuật.

HƯỚNG DẪN TẮM TRƯỚC PHẪU THUẬT